సాలగ్రామములు-పుట్టు పూర్వోత్తరాలు

సాలగ్రామము విష్ణుప్రతీకమైన ఒక శిలా విశేషము. సర్వకాల సర్వ్యావస్థలయందు విష్ణువు సాక్షాతూ సాన్నిధ్యం కలిగి ఉండేది సాలగ్రామంలో మాత్రమే. అందుచేతే గృహదేవతార్చనలలోగానీ, దేవాలయాలలోగానీ సాలగ్రామము (మూర్తి) లేకుండా పూజలు కొనసాగవు. ద్వైతులు, విశిష్టాద్వైతులు, అద్వైతులు తమతమ దేవతార్చనలలో సాలగ్రామములను పూజకు ఉపయోగిస్తారు.

భారతదేశంలో సాలగ్రామ పూజ బహు పురాతనమైనది. క్రీస్తు కంటే ప్రాచీనుడైన అపస్తంబుడు సాలగ్రామ పూజను పేర్కొన్నాడు. త్రిమతాచార్యులు తమతమ భాష్యాలలో సాలగ్రామాలు విష్ణురూపాలని వివరించారు. దేవాలయాలలో పంచాయతన మూర్తులకు శిలా ప్రతిమలు ఉంటే గృహస్థులకు మణి, స్వర్ణ నిర్మితమైన మూర్తులు, సాలగ్రామములు ఉంటాయి. సాధారణంగా ప్రతిమలకు నిత్య పూజా సమయంలో ఆవాహనాది షోడశోపచారాలు చేయాలి. సాలగ్రామాలలో దేవత నిత్యం సన్నిహితమై ఉండడం వల్ల వాటికి పూజా సమయంలో అవాహనాది ఉపచారాలు అవసరం లేదు.

హిందువులందరికీ తులసి, శంఖం, సాలగ్రామం పూజనీయమైనవి. తులసి హిందువుల ఇహపర సాధనానికి భూలోకంలో అవతరించిన వనదేవత. ఈ తులసి అపూర్వమైన మూలిక కూడా. శంఖం అత్యంత పవిత్రమైనది. శంఖారావం వ్యాపించినంత దూరం సూక్ష్మక్రిములు నశిస్తాయి అంటారు. నీరు శంఖంలో పూరిస్తే తీర్థం అవుతుంది. వట్టివేళ్ళు, ఏలకులు, లవంగాలు, పచ్చ కర్పూరం మొదలైన సుగంధ ద్రవ్యాలు చేర్చిన నీటిని శంఖంలో పోసుకుంటూ సాలగ్రామాలకు పురుషుసూక్తం పఠిస్తూ అభిషేకం చేసిన తీర్థం సర్వశక్తివంతం. ఇటువంటి తీర్ధాన్ని భక్తితో సేవిస్తే ప్రాయశ్చిత్తం, పాపక్షయం కలుగుతుంది. తీర్ధాన్ని మూడుసార్లు తీసుకుంటారు. మొదటిది కాయసిద్ధి కొరకు, రెండవది ధర్మసాధనకు,మూడవది మోక్షం పొందడానికి. అసలీ తీర్ధం అకాల మృత్యుహరణం, సర్వవ్యాధి నివారణం, సమస్త పాపక్షయం కలుగుతాయి.

సాలగ్రామాలు ఉన్న ఇల్లు గొప్ప పుణ్యక్షేత్రంతో సమానం. సాలగ్రామ దర్శనం వల్ల, స్పర్శవల్ల, అర్చనవల్ల అంతులేని పుణ్యం లభిస్తుంది. సాలగ్రామాలు శిలాజాలు. శాస్త్రజ్ఞులు ఈ శిలలను ఒక విధమైన ప్రాణి నిర్మిస్తుందని అంటారు. ఆలి అనే ఒక విధమైన మత్స్యం శీతాకాలంలో తన శరీరం నుంచి వెలువడే ఒక విధమైన రసాయనిక పదార్ధంతో శిలామయమైన కవచాన్ని నిర్మించుకుని దానిలో నివశిస్తుందని అది మరణించినప్పుడు లేక వదిలి వెళ్ళినప్పుడు అవి సాలగ్రామాలుగా మనకు లభిస్తాయని అంటారు. సాలగ్రామాల మీద వివిధ దేవతా చిహ్నాలు ఉంటాయి. ముఖ్యంగా చక్రం, పద్మం ప్రధాన చిహ్నాలు. విష్ణు భక్తులైన మాధ్వులకు, వైష్ణవులకు ఇవి పూజకు ఎంతో విలువైనవి. వైష్ణవ పురాణాలు, ఇతవ వైష్ణవ గ్రంధాలు వీటిని గురించి సవిస్తరంగా వివరిస్తాయి.

నేపాల్ దేశంలో ఖట్మండుకు సుమారు 197 మైళ్ళు దూరంలో ముక్తినాధ్, గండకీ నదీ తీరంపై ఉన్న మహాషేత్రంలో ఇవి లభిస్తాయి. ఇవి సాధారణంగా స్థలజాలు, జలజాలు అని రెండు రకాలు. గండకీ నదీ తీరాన్ని ఆనుకుని ఉన్న సాలగ్రామ గిరిపైన స్థలజాలు, గండకీ నదీ గర్భంలో జలజాలు లభిస్తాయి.

 సాలగ్రామాలలో బంగారం ఉంటుంది. అందుకే వాటిని హిరణ్యగర్భ అని కూడా అంటారు. సాలగ్రామాలు అమోనైట్ శిలామాలు. ఇండియాలో ఈ సాలగ్రామాలు సముద్రంలో నివసించే టెథైస్ అనే ప్రాణి వల్ల ఏర్పడతాయి. ఇటువంటి శిలాజాలు అనేక రకాలు ఉన్నాయి. 250 మిలియన్ సంవత్సరాలలో ఇండియా ఉత్తర దిక్కుగా 9,000 కి.మీ. జరిగిపోయింది. హిమాలయాలు ఏర్పడ్డాయి. వీటి నుండి అనేక నదులు ప్రవహించాయి. ఇండో మైదానంలోకి ప్రవహించిన అటువంటి నదులలో ఒకటి గండకి. సాలగ్రామములు మన శాస్త్రం అనుసరించి కొన్ని సౌమ్యమైనవి. కొన్ని ఉగ్రమైనవి. శాస్త్ర సమ్మతంగా చక్రశుద్ధి, వక్త్రశుద్ధి, శిలాఉద్ధి, వర్ణశుద్ధి గల వాటినే పూజించాలి. రకరకాల రంగులు గలిగిన కారునలుపు, భగ్నమైన, మొక్కవోయిన సాలగ్రామాలను పూజించకూడదు. నారసింహ పాతాళ నారసింహ, గండభేరుండ, మహాజ్వాల మొదలైనవాటిని సన్యాసులు, బ్రహ్మచారులు పూజించాలి. విష్ణు, సీతారామ, గోపాల వంటి శాంతమూర్తులనే గృహస్థులు పూజించుకూవాలంటారు. పరిమాణాన్నిబట్టి కూడా పూజార్హతను నిర్ణయించుకుంటారు.. సాధారణంగా ఇవి ప్రతి గృహంలోనూ వంశపారంపర్యంగా సంక్రమిస్తుంటాయి. సాలగ్రామ శిలామహత్మ్యం గురించి వేరే చెప్పనక్కరలేదు. తిరుపతిలో శ్రీ వేంకటేశ్వరునికీ, మంత్రాలయంలో శ్రీ రాఘవేంద్ర స్వామి వారికీ అంతటి మహిమ ఉండడానికి కారణం అక్కడ ఉండే సాలగ్రామాలు అంటారు. 

సాలగ్రామాన్ని పూజిస్తే ఎంత పుణ్యం లభిస్తుందో దాని దానం వలన కూడా అంతటి ఫలం లభిస్తుంది.

2 )పూర్వం విదేహరాజ్యంలో ప్రియంవద అనే స్ర్తీమూర్తి ఉండేది. అత్యంత రూపవతి, గుణవతి అయిన ఆమె, శ్రీమన్నారాయణుని ప్రసన్నం చేసుకుని, ఆయన తన కుమారునిగా జన్మించాలని కోరుకుంటుంది. ఆమె కోరి కను మన్నించిన స్వామివారు, మరుజన్మలో ఆమె గండ కీ నది రూపాన్ని ధరించేటట్లుగా చేసి, తాము సాల గ్రామ రూపంలో ఆ నది నుంచి ఉద్భవిస్తున్నారని కథ.సాలగ్రామ శిలయందు, చరాచరాత్మకమగు మూడు లోకాలు అణిగి ఉన్నాయి. ఆ కారణంగా సాలగ్రామాన్ని భక్తిశ్రద్ధలతో, పరిపూర్ణ విశ్వాసంతో, శాస్త్ర ప్రకారం అభిషేకిస్తే, కోటి యజ్ఞాలు చేసినంత పుణ్యఫలానికి సమానమవుతుంది. మరియు కోటి గోవులను దానం చేసినంత ఫలితాన్ని పొందుతారు. సాలగ్రామ పూజచే, శివకేశవులని పూజించిన ఫలితం కలుగుతుందిట.

సాలగ్రామం వున్న ప్రదేశాలలో స్నానం చేసినా, దానం చేసినా, కాశీ క్షేత్రంలో పవిత్ర గంగానదీ స్నానంకంటే, ఆ పుణ్యక్షేత్రంలో చేసిన దానం కంటే, నూరె రెట్లు అధి క ఫలము కలుగుతుంది. సాలగ్రామమును అభిషేకిం చిన పుణ్య బలాలను ప్రోక్షించుకొనినచో, సర్వపాపాల ను నశింపజేస్తుంది. సర్వరోగాలు తొలగిపోతాయి. సక ల సంపదలు కలుగుతాయి, సర్వశుభాలను కలిగించి, మోక్ష సామ్రాజ్యమును సిద్ధింపజేస్తుంది. సాలగ్రామ మును అభిషేకించిన జలాలను ప్రోక్షించుకొనిన యెడల, పవిత్ర గంగానదీ స్నానమాచరించిన యెడల సర్వ తీర్థాలలో స్నానమాచరించిన పుణ్యఫలం కలిగి, సర్వదేవతలను ఆరాధించిన ఫలితం కలుగుతుంది.

ఒక్కసారి భక్తిశ్రద్ధలతో సాలగ్రామాన్ని శాస్త్ర ప్రకారం పూజించి, అభిషేకించితే కోటి లింగాలను దర్శించి, పూజించి, అభిషేకించిన ఫలితం కలుగుతుంది. సాల గ్రామ తీర్థం సేవించినచో, వెయ్యిసార్లు పంచామృత మును సేవించిన ఫలితముకంటే, ప్రాయశ్చిత్తముల యందు ఆచరించు దానాలు ఫలితం కంటే అధిక ఫలి తం ఉంటుంది. కనీసం, సాలగ్రామాన్ని అర్చించు టకు మంత్రాదులు తెలియకున్నప్పటికీ, శక్తిననుసరించి పూర్తి భక్తివిశ్వాసాలతో పూజిస్తే, కొన్ని ఫలితాలైనా కలు గుతాయి. సాలగ్రామ శిల యందు ఉంచిన అన్ని పదార్థములు పవిత్రములవుతాయి. సాలగ్రామమును ముందుంచు కుని పితృదేవతలకు తర్పణాలను ఇచ్చన ఎడల, ఆ పితృదేవతలు స్వర్గంలో శాశ్వత సుఖాలను పొందు తారు. అన్ని విధాలైన పుణ్యాలకు పరిమితులున్నాయి గాని, ఈ సాలగ్రామశిల పూజచే కలుగు పుణ్యానికి పరిమితులు లేవు. అతల, వితల, రసాతల, పాతాళాది పధ్నాలుగు లోకాలలో ఈ సాలగ్రామ శిలకు సరిపడునట్టి వేరొక శిల లేదన్నదే శాస్తవ్రచనం.

కార్తీక మాసంలో సాలగ్రామ శిలపై ‘స్వస్తిక’ మండల మును రచించినచో అనంతమైన పుణ్యఫలము కలుగు తుంది. సంవత్సరకాలం గృహంలో ‘నిత్యాగ్ని హోమం’ చేసిన ఫలితానికి సమానమైన ఫలితాన్ని పొందుతారు. సాలగ్రామంపై శుద్ధమైన మట్టితో గాని, రంగులతో గాని, ఏ కొద్దిపాటి కేశవనామాలను వ్రాసినా, కోటి కల్పాల వరకూ స్వర్గంలో నివసించే భాగ్యం కలుగు తుందిట. పూజాపీఠంలో సాలగ్రామమును ఉంచితే, సమస్తమైన పూజలు సక్రమంగా సాగి పరిపూర్ణ ఫలితాలను పొందుతారు. సాలగ్రామాలు ఎంత చిన్నవిగా ఉంటే అంత మంచిది. సాలగ్రామాలు పగిలి నప్పటికీ, పెచ్చు పూడినప్పటికీ కూడా పూజార్హత కలిగి ఉంటాయి. కొన్ని సాలగ్రామాలు ఇంట్లో పెట్టుకుని పూజించుటకు అర్హత కలిగి ఉండవు. విపరీత పరి మాణామాలు కలుగుతాయి, కాబట్టి ఇంట్లో పెట్టుకుని పూజించాలనుకుంటే, సాలగ్రామములను గురించి క్షుణ్ణంగా తెలిసిన పండితుల అమూల్యమైన అభిప్రా యాలను తెలుసుకుని ఆచరించటం శ్రేయస్కరం.

సాలగ్రామంపై గల చక్రాలను బట్టి వాటికి వివిధము లైన పేర్లు ఉన్నాయి.

1 చక్రం ఉంటే - సుదర్శనం అని,

2 చక్రములు ఉంటే - లక్ష్మీనారాయణ అని,

3 చక్రములు ఉంటే - అచ్యుతుడు అని,

4 చక్రములు ఉంటే - జనార్ధనడు అని,

5 చక్రములు ఉంటే - వాసుదేవుడు అని,

6 చక్రములు ఉంటే - ప్రద్యుమ్నుడు అని,

7 చక్రములు ఉంటే - సంకర్షణుడు అని,

8 చక్రములు ఉంటే - పురుషోత్తముడు అని,

9 చక్రములు ఉంటే - నవ వ్యూహము అని,

10 చక్రములు ఉంటే - దశావతారము అని,

11 చక్రములు ఉంటే - అనిరుద్ధుడు అని,

12 చక్రములు ఉంటే - ద్వాదశాత్ముడు అని,

12 చక్కముల కన్నా ఎకువ ఉంటే ‘అనంతమూర్తి’ అని అంటారు. సాలగ్రామాలు తెల్లనివైతే సర్వపాపాలను హరిస్తాయి. పసుపుపచ్చనివి అయితే సంతానభాగ్యాన్ని కలిగిస్తాయి. నీలవర్ణంగలవి అయితే సర్వసంపదలను ఇస్తాయి. ఎరుపురంగు గలవి అయితే రోగాలను కలిగిస్తాయి, వక్రముగా వున్న సాలగ్రామాలు దారి ద్య్రాన్ని కలిగిస్తాయి.నలుపు రంగు కలిగి, దానికి గల చక్రం మధ్య భాగంలో కొద్దిగా ఉబ్బినట్లుగా వుండి, రేఖపొడవుగా ఉంటే, దానిని ‘ఆదినారాయణ సాలగ్రామం’ అని అంటారు.

తెలుపురంగు కలిగి రంధ్రంవైపున రెండు చక్రాలు ఒక దానితో ఒకటి కలిసిపోయినట్లు ఉంటే, దానిని ‘వాసు దేవ సాలగ్రామం’ అని అంటారు. ఇది సర్వ శ్రేష్టమై నది. ఇది ఆధ్యాత్మికతను పెంపొందిస్తుంది.

పసుపు పచ్చ రంగు కలిగి గుండ్రంగా వుండి, రంధ్రం వైపున మూడు రేఖలు ఉండి, ‘పద్మ చిహ్నం’ పైముఖం గా ఉంటే దానిని ‘అనిరుద్ధ సాలగ్రామము’ అని అం టారు. ఇది చాలా మంచిది. కపిలవర్ణం కలిగి, చక్రం పెద్దదిగా ఉంటే, దానిని ‘నర సింహ సాలగ్రామం’ అని అంటారు. దీనిని బ్రహ్మచర్య దీక్షతోనే పూజించాలి. బంగారు వర్ణంతో పొడవుగా వుండి మూడు బిందువులతో వున్నదానిని ‘మత్య్సమూర్తి సాలగ్రామం’ అని అంటారు. ఇది భక్తిని పెంచి ముక్తిని కలిగిస్తుంది. సంపదలను ఇస్తుంది. నలుపు రంగుతో, మెరుస్తూ వుండి ఎడమవైపున గద, చక్రాలు, కుడి వైపున రేఖ వున్నదానిని ‘సుదర్శనమూర్తి సాలగ్రామం’ అని అంటారు. శత్రుబాధలు నుండి రి స్తుంది. వివిధ వర్ణములతో వుండి, అనేక చక్రాలు, అనేక రేఖలు వున్నదానిని ‘అనంతమూర్తి సాలగ్రామ ము’ అని అంటారు.

ఈ సాలగ్రామం సకలాభీష్టాలను తీర్చుతుంది. 3 ముఖాలు, 6 చక్రాలు కలిగి నేరేడు పం డు ఆకారంలో ఉన్న దానిని ‘షట్చక్రసీతారామ సాల గ్రామం’

అని అంటారు. ఇలాంటి సాలగ్రామం దొర కటం దుర్లభం. ఈ సాలగ్రామాన్ని పూజించనవారికి అష్టైశ్వర్యములు కలుగుతాయి. ఇంకా కొన్ని అపురూప మైన సాలగ్రామాలు కూడా ఉన్నాయి. ఇంట్లో పూజిం చు సాలగ్రామానికి నిత్యనైవేద్యం తప్పనిసరిగా పెట్టాలి.

 కుటుంబ సభ్యులు మినహా అన్యులు సాలగ్రామాన్ని దర్శించరాదు.సర్వపాపపరిహారమైనది, సర్వవిధాలైన కష్టాల నుండి రక్షించేది, సర్వ పుణ్యణఫలాలను ఇచ్చేది, సర్వదేవతా పూజాఫలితాలను ఇచ్చేది, సర్వశ్రేయస్కరమైనది, సర్వో త్కృష్టమైనది, సర్వాంతర్యామి యొక్క ప్రతీక అయిన ‘సాలగ్రామాన్ని’ పూజించుకునే భాగ్యం ఈ కలియుగం లో మానవులమైన మనకు కలగటం, నిజంగా అపూర్వ మైన అదృష్టం. అటువంటి అవకాశాన్ని వినియోగించు కుని, జీవితాన్ని ధన్యం ఒనర్చుకుని, శాశ్వతానందాన్ని పొంది ముక్తిని పొందటం భక్తిపరుడైన మానవునికి ముఖ్యకర్తవ్యం అనటంలో ఎటువంటి అతిశయోక్తి లేదు. అవకాశం దొరికితే, ఆ పుణ్యఫలాన్ని దక్కించుకు నేందుకు ప్రయత్నించాలి.

మరోకథ ప్రకారం, ఒకానొకసారి సృష్టిలోని జీవులన్నీ విపరీతమైన పాపపు చేష్టలను చేస్తుండేవి. ఆ దృశ్యా లను చూసిన బ్రహ్మదేవుడు, ఇంతడికీ కారణం తన సృష్టే కదా! తాను చేసిన సృష్టిలో 

ోపం ఉండబట్టే కదా, జనం ఇలా పాపకృత్యాలలో మునిగిపోతున్నారని బాధపడు తుండగా, ఆయన కళ్ళెంబడి రెండు కన్నీటి చుక్కలు రాలిపడ్డాయట. ఆ కన్నీటి చుక్కలే గండకీనది గా మారాయని కథనం. ఇలా సాలగ్రామాన్ని గురించిన అనేక కథలు మన పురాణాలలో కనబడుతున్నాయి.

సాలగ్రామాలను ఆవుపాలతో గాని, పంచామృముతోగాని శుద్ధి చేయాలి. 

‘రుద్రాక్షధారణ’ నియమాలనే, సాలగ్రామ పూజలోనూ పాటించాలి. ప్రత్యేక సమయాలలో, సంక్రమణకాలాలలో, గ్రహణ సమయాలలో 

ఆయా సాలగ్రామాలననుసరించి ఆయా 

దైవజపాలను 1008 సార్లు చేసినా, 

చేయించుకున్నా, ఆ సాలగ్రామము యొక్క శక్తి ద్విగుణీకృతమవుతుంది.

సాలగ్రామశిలను షోడశోపచార 

పూజావిధానం ద్వారా అర్చించిన భక్తులకు యావత్‌ కల్పాంతముల వరకు 

వైకుంఠంలో నివసించే భాగ్యం కలుగుతుంది. 

కనీసం సాలగ్రామంకు భక్తిశ్రద్ధలతో 

నమస్కరించి, యథావిధిని పూజిస్తే, మరుజన్మ లేకుండా ముక్తి పొందుతారని ప్రతీతి.

 సాలగ్రామ మును స్మరించినా, దర్శించినా, నమస్కరించినా, సర్వపాపాలు పరిహరింపబడతాయి.

దక్షిణామూర్తి స్తోత్రం

విశ్వందర్పణ దృశ్యమాన నగరీ తుల్యం నిజాంతర్గతం

పశ్యన్నాత్మని మాయయా బహిరివోద్భూతం యధానిద్రయా

యస్సాక్షాత్కురుతే ప్రభోధసమయే స్వాత్మానమే వాద్వయం

తస్మై శ్రీగురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీ దక్షిణామూర్తయే

బీజస్యాంతతి వాంకురో జగదితం ప్రాఙ్నర్వికల్పం పునః

మాయాకల్పిత దేశకాలకలనా వైచిత్రచిత్రీకృతం

మాయావీవ విజృంభ త్యపి మయా యోగేవయః స్వేచ్ఛయా

తస్మై శ్రీగురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీ దక్షిణామూర్తయే

యస్యైవ స్ఫురణం సదాత్మకం అసత్కల్పా ర్థకం భాసతే

సాక్షాత్తత్వమసీతి వేదవచసాయో బోధయత్యాశ్రితాన్

యస్సాక్షాత్కరణాద్భవేన్నపురనావృత్తిర్భవాంభోనిధౌ

తస్మై శ్రీగురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీ దక్షిణామూర్తయే

నానాచ్ఛిద్ర ఘటోదర స్థిత మహాదీప ప్రభాభాస్వరం

జ్ఞానం యస్యతు చక్షురాదికరణ ద్వారా బహిస్పందతే

జానామీతి తమేవ భాంతమునుభాత్యేతత్సమస్తంజగత్

తస్మై శ్రీ గురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీ దక్షిణామూర్తయే

దేహం ప్రాణమపీంద్రియాణ్యపి చలాం బుద్ధించశూన్యం విదుః

స్త్రీ బాలాంధ జడోపమాస్త్వహ మితి భ్రాంతాభృశం వాదినః

మాయాశక్తి విలాస కల్పిత మహావ్యామోహ సంహారిణే

తస్మైశ్రీ గురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీ దక్షిణామూర్తయే

రాహుగ్రస్త దివాకరేందు సదృశో మాయా సమాచ్ఛాదనాత్

సన్మాత్రః కరణోప సంహరణతో యో భూత్సుషుప్తః పుమాన్

ప్రాగస్వాప్సమితి ప్రభోద సమయే యః ప్రత్యభిజ్ఞాయతే

తస్మై శ్రీగురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీ దక్షిణామూర్తయే

బాల్యాదిష్వపి జాగ్రదాదిషు తథాసర్వాస్వవస్థాస్వపి

వ్యావృత్తా స్వను వర్తమాన మహమి త్యంతస్స్ఫురంతం సదా

స్వాత్మానం ప్రకటికరోతిభజతాం యోముద్రయా భద్రయా

తస్మైశ్రీగురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీ దక్షిణామూర్తయే

విశ్వం పశ్యతి కార్యకారణతయా స్వస్వామిసంబంధతః

శిష్యచార్యతయా తథైవ పితృ పుత్రాద్యాత్మనా భేదతాః

స్వప్నే జాగ్రృతి వాయు ఏష పురుషో మయా పరిభ్రామితః

తస్మైశ్రీ గురుమూర్తయే నమ ఇదం శ్రీ దక్షిణామూర్తయే

భూరంభాం స్యనలోనిలోబర మహర్నాధోపిమాంశుః పుమాన్ మిత్యాభతి చరాచరాత్మక మిదం యస్మైచ మూర్త్యష్టకం

నాన్యత్కించ నవిద్యతే విమృశతాంయస్మాతత్పర స్మాద్విభో తస్మై శ్రీగురుమూర్తయే నమఇదం శ్రీ దక్షిణామూర్తయే

సర్వాత్వమితి స్ఫుటీకృత మిదం యస్మాదముష్మిన్ స్తవే

తేనాస్యశ్రవణాత్త దర్థ మననా ద్ధ్యానా చ్ఛ సంకీర్తనాత్

సర్వాత్మత్వ మహావిభూతి సహితం స్వాదీశ్వత్వం స్వతః

సిద్ధ్యేత్తత్పునరష్టధా పరిణతం చైశ్వర్య మవ్యాహతమ్....

వైద్యనాథాష్టకము - To heal all your health issues

పరమశివుడు వైద్యులకు అధిపతిగా కూడా పేరొందాడు. శ్రీ రుద్రాభిషేచనంలో చాలా భాగం దీన్ని వక్కాణిస్తుంది.  నమకం, చమకంలో పూర్తి ప్రార్థన, ఫలితం కూడా రోగ నివారణ, ఆరోగ్యము, దీర్ఘాయుష్షు గురించి చెపుతాయి. అందుకనే శివుని వైద్యనాథుడిగా కొలుస్తారు. దీనికి జ్యోతిర్లింగ స్వరూపమే మహారాష్ట్ర అంబజోగై సమీపం లోని వైద్యనాథ దేవాలయం. అలాగే, తమిళనాట చిదంబరం దగ్గర వైదీశ్వరన్ కోవిల్ ఈ స్వామి మహాత్మ్యాన్ని తెలిపేదే.

జటాయు అంత్యక్రియలు, కుష్ఠు వ్యాధితో బాధపడుతున్న అంగారకునికి (కుజ గ్రహం) రోగ నివారణ ఇక్కడే జరిగాయని గాథ. సుబ్రహ్మణ్యునికి శూలము కూడా ఇక్కడ శివుని ప్రార్థించిన తర్వాతే లభించిందని ఇక్కడి ప్రజల విశ్వాసం. ఇక్కడి సిద్ధామృత తీర్థం (పుష్కరిణిలో నీరు), అంగసనాతన తీర్థంలో స్నానం చేసి,  వేప చెట్టు క్రింద మట్టి తీసుకుని పవిత్ర భస్మముతో కలిపి దేవునికి సమర్పించి ఆ సిద్ధామృత తీర్థంతో తీసుకుంటే సర్వ రోగ నివారణ అవుతుందని గట్టి విశ్వాసంv. అలాగే ఆ వైద్యనాథుని ఈ క్రింది స్తోత్రము రోజుకు మూడు సార్లు చదివితే ఆరోగ్యం కలుగుతుందట. అంతటి మహిమాన్వితమైన వైద్యనాథ అష్టకం, తాత్పర్యము మీకోసం. 

శ్రీ రామ సౌమిత్రి జటాయు వేద

షడాననాదిత్య కుజార్చితయ

శ్రీ నీలకంఠాయ దయామయాయ

శ్రీ వైద్యనాథాయ నమశ్శివాయ

తాత్పర్యము: శ్రీ రాముడు, లక్ష్మణుడు, జటాయువు, వేదములు, సుబ్రహ్మణ్య స్వామి, సూర్యుడు, అంగారకుడిచే పూజించబడిన, నీలకంఠము కలవాడు, దయామయుడు, వైద్యనాథుడైన శివునికి నా నమస్కారములుl.

గంగా ప్రవాహేందు జటాధరయ

త్రిలోచనాయ స్మర కాల హంత్రే

సమస్త దేవైరపి పూజితాయ

శ్రీ వైద్యనాథాయ నమశ్శివాయ

తాత్పర్యము: ప్రవహించే గంగను, చంద్రుని జటా ఝూటములో ధరించిన, మూడు కన్నులు కలవాడు, మన్మథుని, యముని సంహరించిన వాడు, దేవతలందరి చేత పూజించ బడినవాడు, వైద్యనాథుడైన శివునికి నా నమస్కారములు.

భక్త ప్రియాయ త్రిపురాంతకాయ

పినాకినీ దుష్ట హరాయ నిత్యమ్

ప్రత్యక్ష లీలాయ మనుష్య లోకే

శ్రీ వైద్యనాథాయ నమశ్శివాయ

తాత్పర్యము: భక్త ప్రియుడు, త్రిపురములను నాశనము చేసిన వాడు, పినాకమును (త్రిశూలమును) చేతిలో ధరించిన వాడు, నిత్యము దుష్టులను సంహరించే వాడు, వైద్యనాథుడైన శివునికి నా నమస్కారములు.

ప్రభూత వాతాది సమస్త రోగ

ప్రణాశ కర్త్రే ముని వందితాయ

ప్రభాకరేంద్ర్వగ్ని విలోచనాయ

శ్రీ వైద్యనాథాయ నమశ్శివాయ

తాత్పర్యము: వాతము, కీళ్ళనొప్పులు మొదలగు రోగములను నాశనము చేసే వాడు, మునులచే పూజించబడిన వాడు, సూర్యుడు, చంద్రుడు, అగ్ని నేత్రములుగా కలవాడు, వైద్యనాథుడైన శివునికి నా నమస్కారములు.

వాక్శ్రోత్ర నేత్రాంఘ్రి విహీన జంతోః

వాక్శ్రోత్ర నేత్రాంఘ్రి సుఖ ప్రదాయ

కుష్ఠాది సర్వోన్నత రోగ హంత్రే

శ్రీ వైద్యనాథాయ నమశ్శివాయ

తాత్పర్యము: వాక్కు, వినికిడి శక్తి, కాంతి చూపు, నడిచే శక్తి కోల్పోయిన జీవ రాశులకు ఆ శక్తులను తిరిగి కలిపించే వాడు,  కుష్ఠు మొదలగు భయంకరమైన రోగములను నిర్మూలము చేసి ఆరోగ్యాన్ని ప్రసాదించే వాడు, వైద్యనాథుడైన శివునికి నా నమస్కారములు.

వేదాంత వేద్యాయ జగన్మయాయ

యోగీశ్వర ధ్యేయ పదాంబుజాయ

త్రిమూర్తి రూపాయ సహస్ర నామ్నే

శ్రీ వైద్యనాథాయ నమశ్శివాయ

తాత్పర్యము: వేదముల ద్వారా తెలుసుకొనే దైవము, విశ్వమంతా వ్యాపించి యున్నవాడు, యోగులచే ధ్యానింపబడిన పాద పద్మములు కలిగిన వాడు, త్రిమూర్తుల రూపమైన వాడు, సహస్ర నామములు కలవాడు, వైద్యనాథుడైన శివునికి నా నమస్కారములు.

స్వతీర్థ మృడ్భస్మ భృతాంగ భాజాం

పిశాచ దుఃఖార్తి భయాపహాయ

ఆత్మ స్వరూపయ శరీర భాజాం

శ్రీ వైద్యనాథాయ నమశ్శివాయ

తాత్పర్యము: ఆయన దేవాలయమున ఉన్న పుణ్య పుష్కరిణీ స్నానము వలన, వేపచెట్టు క్రింద మట్టి మరియు భస్మము వలన - భూత ప్రేతముల బాధ, దుఃఖములు, కష్టములు, భయములు, రోగములు తొలగించే, ఆత్మ స్వరూపుడై దేహము నందు నివసిస్తున్న,  వైద్యనాథుడైన శివునికి నా నమస్కారములు.

శ్రీ నీలకంఠాయ వృష ధ్వజాయ

స్రక్గంధ  భస్మాద్యభి శోభితాయ

సుపుత్రదారాది సుభాగ్యదాయ

శ్రీ వైద్యనాథాయ నమశ్శివాయ

తాత్పర్యము: నీలకంఠుడు, వృషభమును (ఎద్దును) పతాకమందు చిహ్నముగా కలవాడు,  పుష్పములు, గంధము, భస్మముచే అలంకరించబడి శోభిల్లే వాడు, సుపుత్రులు, మంచి ధర్మపత్ని, సత్సంపదలు, అదృష్టములు ఇచ్చే వాడు,  వైద్యనాథుడైన శివునికి నా నమస్కారములుl.

 ఫల శ్రుతిః 

బాలాంబికేశ వైద్యేశ భవ రోగ హరేతి చ

జపేన్నామ త్రయం నిత్యం మహారోగ నివారణం

ఫల శృతి: బాలాంబిక పతి, జరామరణముల భయమును పోగొట్టేవాడు అయిన వైద్యనాథుని ఈ వైద్యనాథాష్టకం ప్రతి దినము మూడు సార్లు పఠించే వారికి సకల రోగ నివారణ కలుగును.

🔱శివలింగం అంటే ఏమిటి.?🔱

ఆకాశమేలింగం. భూమి దాని పీఠం. అది సమస్త దేవతలకు నిలయం. ఇందే అంతా లయం చెందుతుంది. అందుేక దీనిని లింగం అని అన్నారు. ‘లిం’ అంటే మన కంటికి కనిపించకుండా లీనమై ఉన్నదానిని, ‘గం’ అంటే ఒక గుర్తు రూపంలో తెలియజేస్తుంటుంది. అందుేక అది లింగమైంది. 

ఈ సృష్టి సమస్తం శివమయం. ఈ సమస్తం ఆయనచే సృష్టించబడింది. సృష్టికి పూర్వం ఈ సమస్త విశ్వమంతా నీటితో నిండి నిభిడృకృతమై అంతులేని మహాసముద్రం వలె ఉండేది. ఆ మహాజలం నుంచి ఓ మహా తేజస్సు ఉత్పన్నమైంది. ఆ తేజఃపుంజమే క్రమంగా ఒక రూపాన్ని సంతరించుకుంది. ఆ తేజోమయరూపమే పరబ్రహ్మం. ఆయనే లింగరూపాన్ని ధరించిన శివుడు.

సామాన్యంగా లింగశబ్దానికి చిహ్నంలేక లక్షనం అనే అర్థాలున్నాయి. ప్రకృతి, వికృతులు రెండూ లింగమనే సౌంఖ్యదర్శనం చెప్పింది. విగ్రహాన్ని మూర్తి అని అంటారు. మూర్తి ధ్యానాన్నిబట్టి ఆకారాలు ఉంటాయి. కానీ, లింగములో ఆకారంగానీ, రూపంగానీ, చెప్పవీలుబడదు. అదొక చిహ్నం మాత్రమే. లయనా ల్లింగముచ్యతే అని అన్నారు. అంటే, లయం ప్రళయం కావడం వల్ల లింగమని చెప్పబడుతోంది. ప్రళయాగ్నిలో సర్వమూ భస్మమై శివలింగంలో చేరుతుంది. లింగార్చనతో సర్వదేవతల పూజ జరుగునని లింగపురాణం చెబుతుంది.

స్వామి సర్వవ్యాపి కనుక ఆయనకు ఆకారం ఉండదు. 

తాను ఇతరులకు దర్శనమివ్వాలనుకున్నప్పుడు అంబతో కలిసి (సాంబ) దర్శనమిస్తుంటాడు. ఆ స్వామి రూపంలేని స్థితి నుంచి సాంబ మూర్తిగా దర్శనమివ్వడానికి మధ్యలో మరొక రూపం ఉంది. దానినే అరూపమని అంటారు.అదే శివలింగం.

శివలింగాలు ఐదు రకాలుగా మనకు గోచరిస్తుంటాయి. తనంతట తానుగా అవతరించినది స్వయంభూలింగం. ధ్యానపూర్వకమైనది బిందు లింగం. మంత్రపూర్వకమైనది ప్రతిష్ఠాలింగం. నాలుగవది చర లింగం. ఐదవది శివుని విగ్రహమైన గురులింగం. ఈ పవిత్ర భారతావనిలో కొన్నివేల శివలింగాలను దర్శించుకోవచ్చు. మరికొన్ని గ్రంథాలు శివలింగం యొక్క రంగు, ఆకారం, కొలతలననుసరిం చి శివలింగాలను నాలుగు విధాలుగా పేర్కొన్నాయ. అవి: ఆఢ్యం, సురేఢ్యం, అనాఢ్యం, సర్వసమం. 

1001 ముఖాలతో కనబడే శివలింగం ఆఢ్యం. 108 ముఖాలతో కనబడే శివలింగం సురే ఢ్యం. ప్రస్తుతం ఉన్నవి, లేనివి అన్ని శివలింగరూపాలను అనాఢ్యం అంటున్నారు. ఒకటి నుంచి ఐదు ముఖాలుగల శివలిం గాలు సర్వసమం.

ముఖలింగాలను మనం అరుదుగానే చూస్తుంటాం.

ముఖలింగాలను మనం అరుదుగానే చూస్తుంటాం. ఏకముఖలింగం, ద్విముఖలింగం, త్రిముఖలింగం, చతుర్ముఖలింగం, పంచ ముఖలింగం, షణ్ముఖలింగం అంటూ ముఖలింగాలను చూడ వచ్చు. అయితే ఆరుముఖాలు గల షణ్ముఖలింగాన్ని పూజించే పద్ధతి ప్రస్తుతం లేదు. ఈ ముఖలింగాలను పూజించడం వల్ల ఇహంలో అష్టైశ్వర్యాలు, పరంలో శివసాయుజ్యం లభిస్తుందని పురాణవచనం.

ఏకముఖ లింగం

ఈ లింగంలో శివుని యొక్క తత్పురుష రూపాన్ని దర్శించుకుం టాం. తూర్పుముఖంగా ఉండే ఏకముఖలింగం ఎరుపురంగులో పరమ శాంతంగా గోచరిస్తుంటుంది. సాధారణంగా ఈ లింగాలు శివ ఆలయాలలో నెైరుతిదిక్కులో ఉంటాయి. పదోన్నతి, అష్టైశ్వర్యాలను కోరుకునే భక్తులు, ఈ తత్పురుష లింగపూజలను గర్భాలయంలో ప్రతిష్ఠించుకుని పూజించే పద్ధతి లేదు. 

అలాగే ఈ ఏకముఖ లింగాలకు ఏక ముఖ రుద్రాక్షలతో 11-121 సంఖ్యలో మాలలను తయారుచేసి, లింగమూర్తికి అలంకరించి బిల్వదళాలతో పూజిస్తే మానసికశాంతి.

ద్విముఖలింగం

శివలింగానికి తూర్పు- పడమరల లో ముఖా లు కలిగి ఉండటం ద్విముఖలింగ లక్షణం. తూర్పుముఖం తుత్పురుష, పడమటి ముఖం సద్యోజాతం. వీరశెైవులు ఈ లింగాన్ని పూజిస్తుంటారు. ద్విముఖలింగ సన్నిధికి తూర్పు పడమర దిక్కులలో ద్వారాలను ఏరర్రచాలన్నది నియమం. ఈ లింగాన్ని ద్విముఖ రుద్రాక్షలతో పూజించాలి. ఈ లింగాలను ఆలయాలలో చూడలేము.

త్రిముఖ లింగం

ఈ శివలింగం తూర్పు, ఉత్తర, దక్షిణముఖాలను కలిగి ఉంటుంది. తూర్పున ఉన్న తత్పురుష ముఖం చిరునగవుతో, దక్షిణవెైపుగానున్న అఘోరముఖం కోపంతో, ఉత్తరం వెైపునున్న వామదేవముఖం మందహాసంతో గోచరిస్తుంటాయి. ఈ త్రిముఖలింగం సృష్టి, స్థితి, లయకారకులెైన త్రిమూర్తులను సూచిస్తోందని కొందరి భావన, మంత్రార్చనతో, త్రిముఖ రుద్రాక్షమాలను స్వామికి సమర్చించుకుని, మూడు దళాల బిల్వ పత్రాలతో అర్చిస్తే సకల సంపదలు సమకూరుతాయి.

చతుర్ముఖ లింగం

నాలుగు ముఖాల ఈ లింగానికి తూర్పున తత్పురుషం, పడమట సద్యోజాతం, ఉత్తరాన వామదేవం, దక్షిణాన అఘోర ముఖాలున్నాయి. ఈ నాలుగుముఖాలను నాలుగు వేదమంత్రాలతో పూజిస్తుంటారు. ఈ లింగాన్ని చతుర్ముఖ రుద్రాక్షలతో అలంకరించి బిల్వపత్ర పూజ చేస్తే, అలా పూజించిన వారి మేధస్సు పెరుగుతుందనేది ఐతిహ్యం.

పంచముఖలింగం

ఈ పంచముఖ లింగాలు చాలా అరుదుగా కనిపిస్తుం టాయి. నాలుగు దిక్కులలో నాలుగు ముఖాలతో, తూర్పువెై పున ఐదవముఖంతో స్వామి దర్శనమిస్తుంటాడు. ప్రస్తుతం నిర్మిస్తున్న శివాలయాలలో చాలా మంది పంచముఖ శివ లింగాలను ప్రతిష్ఠించుకుంటున్నారు. పంచముఖ రుద్రాక్ష మాలను స్వామికి అలంకరించి, పంచగవ్యంతో అభిషేకిం చి, బిల్వ పత్రాలతో అర్చించి, ఐదు విధాలెైన ఉపచారాలను చేసి, పంచ నెైవేద్యాలను నివేధించాలి. ఈ ఐదు ముఖాల నుంచి ఆగమాలు వెలువడినందువల్ల దీనిని ‘శివాగమ లింగం’ అని కూడా పిలుస్తారు.

పంచముఖ లింగాలు చాలా అరుదుగా కనిపిస్తుంటాయి. నాలుగు దిక్కుల లో నాలుగు ముఖాలతో, తూర్పువెై పున ఐదవ ము ఖంతో స్వామి దర్శనమిస్తుంటాడు. ప్రస్తు తం నిర్మిస్తున్న శివాలయాలలో చాలా మంది పంచముఖ శివ లింగాలను ప్రతిష్ఠించుకుంటు న్నారు. పంచముఖ రుద్రాక్ష మాలను స్వామికి అలంకరించి, పంచగవ్యంతో అభిషేకిం చి, బిల్వ పత్రాలతో అర్చించి, ఐదు విధాలెైన ఉపచారాల ను చేసి, పంచ నెైవేద్యాలను నివేధించాలి.

షణ్ముఖ లింగం

ఈ లింగంలో నాలుగు ముఖాలు నాలుగు దిక్కులను చూస్తుండగా, ఐదవ ముఖం ఆకాశాన్నీ, ఆరవముఖం పాతా ళాన్ని చూస్తుంటాయి. ఈ ఆరు ముఖాల నుంచి వెలువడిన తేజఃపుంజాలతో శివుడు సుబ్రహ్మణ్య స్వామిని సృజించా డని పురాణకథనం. అలాగే పాలసముద్రాన్ని మధించినప్పు డు వెలువడిన హాలాహలాన్ని శివపరమాత్మ అథోముఖంతో స్వీకరించాడట అయితే ప్రస్తుతం ఎక్కడా మనం షణ్ముఖలిం గాన్ని దర్శించుకోలేము.ఇక, ఎవరెవరు ఏయే లింగాన్ని పూజిస్తే ఫలితం ఉంటుం దున్న విషయాన్ని కూడా మన పురాణాలు పేర్కొన్నాయి. బ్రహ్మవేత్తలు రసలింగాన్ని, క్షత్రియులు బాణలింగాన్ని, వ్యాపారస్తులు స్వర్ణలింగాన్ని, ఇతరులు శిలా లింగాన్ని పూజించాలి. వితంతువులు స్ఫటికలింగాన్ని లేక రసలిం గాన్ని అర్చిస్తే మంచిది. ఈ స్ఫటికలింగాన్ని అందరూ పూజించవచ్చు. ఏ లింగాన్ని పూజించడం వల్ల ఫలితమన్న విషయాన్ని లింగపురాణం వివరించింది.

1. గంధలింగం: రెండు భాగాలు కస్తూరి, నాలుగు భాగాలు గంధం, మూడు భాగాలు కుంకుమను కలిపి ఈ లింగాన్ని తయారు చేస్తారు. దీనిని పూజిస్తే శివసాయుజ్యం లభిస్తుంది.

2. పుష్పలింగం: నానావిధ సుగంధ పుష్పాలతో దీనిని నిర్మిస్తారు. దీనిని పూజిస్తే రాజ్యాధిపత్యం కలుగుతుంది.

3. గోమయలింగం: కపిలగోవు పేడతో ఈ లింగాన్ని తయారుచేస్తారు. దీనిని పూజిస్తే ఐశ్వర్య ప్రాప్తి కలుగుతుంది. భూమిపెై పడి మట్టి కలసిన పేడ పనికిరాదు.

4. రజోమయలింగం: పుప్పాడితో నిర్మించిన ఈ లింగాన్ని పూజించడం వల్ల విద్యాధరత్వం సిద్ధిస్తుంది. శివసాయుజ్యాన్ని పొందగలం.

5. ధాన్యలింగం: యవుల, గోధుమలు, వరిబియ్యపు పిండితో ఈ లింగాన్ని నిర్మిస్తారు. దీనిని పూజించడం వల్ల సంపదల వృద్ధి, సంతానం కలుగుతుంది.

6. తిలపిష్టోత్థలింగం: నూగుపిండితో చేసిన ఈ లింగాన్ని పూజిస్తే ఇష్టసిద్ధి కలుగుతుంది.

7. లవణజలింగం: హరిదళం, త్రికటుకం, ఉప్పు కలిపి చేసిన ఈ లింగాన్ని పూజిస్తే వశీకరణ శక్తి.

8. తుషోత్థలింగం: మారణక్రియకు పూజిస్తారు.

9. భస్మమయలింగం: భస్మంతో తయారు చేస్తారు. సర్వ సిద్ధులను కలుగుజేస్తుంది.

10. శర్కరామయలింగం: సుఖప్రదం.

11. సద్యోత్థలింగం: ప్రీతిని కలిగిస్తుంది.

12. వంశాకురమయలింగం: వంశవృద్ధిని కలిగిస్తుంది. దీనిని వెదురు మొలకలతో తయారు చేస్తారు.

13. కేశాస్థిలింగం: వెంట్రుకలు, ఎముకలతో తయారు చేస్తారు. ఇది శత్రునాశనం చేస్తుంది.

14. పిష్టమయలింగం: ఇది పిండితో తయారు చేయబడుతుంది. ఇది విద్యలను ప్రసాదిస్తుంది.

15. దధిదుగ్థలింగం: కీర్తిప్రతిష్టలను కలిగిస్తుంది.

16. ఫలోత్థలింగం: ఫలప్రదమైనది.

17. ధాత్రిఫలజాతలింగం: ముక్తిప్రదం.

18. నవనీతలింగం: వెన్నతో చేసిన ఈ లింగాన్ని పూజిస్తే కీర్తి సౌభాగ్యాలు కలుగుతాయి.

19. దుర్వాకాండజలింగం: గరికతో తయారు చేసిన ఈ లింగం అపమృత్యుభయాన్ని తొలగిస్తుంది.

20. కర్పూరజ లింగం: ముక్తిప్రదమైనది.

21. ముక్తాలింగం: ముత్యంతో తయారుచేయబడిన లింగం ఇష్టసిద్ధిని కలిగిస్తుంది.

22. సువర్ణనిర్మిత లింగం: బంగారంతో చేసిన ఈ లింగం ముక్తిని కలిగిస్తుంది.

23. రజత లింగం: సంపదలను కలిగిస్తుంది.

24. ఇత్తడి-కంచులింగం: ముక్తిని ప్రసాదిస్తుంది.

25. ఇనుము-సీసపులింగం: శత్రునాశనం చేస్తుంది.

26. అష్టథాతులింగం: చర్మరోగాలను నివారిస్తుంది. సర్వసిద్ధిప్రదం.

27. వెైఢూర్యలింగం: శత్రునాశనం. దృష్టిదోషహరం.

28. స్ఫటికలింగం: సర్వసిద్ధికరం, అనుకున్న కార్యాలను సఫలీకృతం చేస్తుంది.

29. సితాఖండలింగం: పటికబెల్లంతో తయారు చేసింది. ఆరోగ్యసిద్ధి కలుగుతుంది.

ఇక శివలింగాలు లక్షణ శాస్త్ర గ్రంథాన్ని అనుసరించి రెండు విధాలుగా ఉన్నాయి.

1. శుద్ధలింగమూర్తులు, 2. లింగోద్భవమూర్తులు

శుద్ధలింగాలు స్థావర లింగాలు, జంగమలింగాలని రెండు విధాలుగా ఉన్నాయి.

మానుషమూర్తులు 

1. అనుగ్రహమూర్తులు, 2. సంహార మూర్తులు,

 3. నృత్యమూర్తులు, 4. ఉమాసహిత మూర్తులు, 

5. ఇతర మూర్తులని ఐదు రకాలుగా ఉన్నాయి.

స్థావరలింగాలు 

1. స్వాయంభువలింగాలు,2.పూర్వపురాణలింగాలు,

 3. దెైవతలింగాలు,4. గాణపత్యలింగాలు, 

5. అసురలింగాలు, 6. సురలింగాలు,

 7. ఆర్షలింగాలు, 8. మానుషలింగాలు,

9.బాణలింగాలని తొమ్మిది విధాలుగా ఉన్నాయి.

కామికాగమంలో శివలింగాలు నాలుగు రకాలుగా చెప్పబడ్డాయి. 

1. స్వయంభులింగాలు, 2. దెైవత, గాణపత్య లింగాలు, 3.అసుర, సుర, ఆర్షలింగాలు,

 4.మానుషలింగాలు.

శివలింగంలో శివశక్తుల సమ్మేళనం జరగడం వలన ప్రచంఢమైన ఊర్జస్సు ఉద్భవిస్తుంది. దాని ప్రతికూల ఫలితాలు మనపెై పడకుండా ఉండేందకు శివలింగంపెై జలధారను పోస్తుండాలి. ఆ దార నుంచి సూక్ష్మమైన లింగకారం ఉద్భవిస్తుంది. ఇదే నిర్గుణబ్రహ్మ. ఇలా జీవుడు మంత్రపూర్వక ధారాభిషేకం ద్వారా నిర్గుణ బ్రహ్మను తెలుసుకుంటాడు. 

శివలింగం స్వయంభూగా వెలసిన  లింగానికి నీటితో అభిషేకం చేసిన చాలు ప్రతిష్ట చేసిన లింగం అడుగున ప్రతిష్టించి శక్తి యంత్రం ఉంచుతారు వివిధ రకాల ద్రవ్యాలతో అభిషేకించడం వల్ల అందులోనుండి శక్తి ఊర్జస్సు ప్రచోదనం అవుతుంది దానికి చుట్టుపక్కల ఆ శక్తి  ప్రకంపనలు వ్యాపిస్తుంది.

ఎందరో సంతాన లేమి ఉన్నవారికి తరచూ రుద్రాభిషేకం చేయడం శివలింగానికి అభిషేకించిన ద్రవ్యం తాగడం వల్ల సంతాన లోపాలు తొలగి సంతానం కలిగింది.. సనాతన ధర్మం లో ప్రతిదీ శాస్త్ర పరిజ్ఞానం తోనే ఉంటుంది.. అయితే అభిషేక  క్షిరాన్ని తాగితే మంచిది, 

పాశాన లింగ తీర్థం మటుకు సేవించ కూడదు.

🙏నమః శివాయ🙏

తారకేశ్వర శివాలయం - రహస్యం

హిమాలయాలలో ఘర్వాల్ జిల్లాలో ల్యాండ్స్ డౌన్ గ్రామానికి 12 మైళ్ళ దూరం లో 6500 అడుగుల ఎత్తులో దట్టమైన అరణ్య ప్రాంతం మధ్య తారకేశ్వర అనే చోట సుమారు 650 ఏళ్ళ నాటి చిన్న శివాలయం ఉంది .ఈ ప్రాంత ప్రజలు తమకు పండిన పంటను ఈ శివుడికి నైవేద్యం పెట్ట కుండా తినరు . 

ఒక వేళ పొరబాటున అలాచేయకపోతే వాళ్ళ ఇల్లు కదులుతుంది ,ఊళ్ళో వాళ్ళు వాళ్ళను చూసి నవ్వుకుంటారు ..తన 14 వ ఏట ఈ ప్రదేశాన్ని గురించి విని స్వయంగా సంగతులు తెలుసుకోవాలనుకొన్నాడు స్వామి రామా .నడిచి అక్కడికి చేరుకున్నాడు అప్పటికే రాత్రి 7 అయింది .చీకట్లు అలముకున్నాయి .ఒక కొండ గుట్ట అంచున ఉన్నాడు .చేతిలో బాటరీ లైట్ కూడా లేదు .

కాళ్లకు కర్ర చెప్పులు -పాంకోళ్ళు మాత్రమే ఉన్నాయి మంచు మీద అవి జారిపోతూ నడక చాలా ఇబ్బంది అయింది .. నిలువైన కొండ అంచు నుంచి జారిపోయాడు .ఇంతలో పొడవుగా  తెల్లని వస్త్రాలతో పొడవైన తెల్లని గడ్డం తో ఉన్న ఒక ముసలాయనఆపన్న హస్తాలు   అందించి పైకి లాగి  బయటకు చేర్చికాలిబాట పట్టించి  రామా తో ”ఇది దివ్య ధామం .రక్షిత ప్రదేశం .

నేను నిన్ను నీ గమ్యానికి చేరుస్తానని ”చెప్పి పది నిమిషాలలో  బయట  దీపం వెలుగుతున్న ఒక చిన్న కుటీరం దగ్గరకు తీసుకు వెళ్ళాడు  ఇద్దరూకలిసి గుడిసె చుట్టూ ఉన్న రాతి గోడ దగ్గరకు వచ్చారు .స్వామి రామా ఒక్క సారి వెనక్కి తిరిగి చూస్తే తనను తీసుకొచ్చిన ముసలాయన కనపడ లేదు ..ఆయనకోసం వెతుకుతూ పిలిచాడు .

ఇంతలో గుడిసె లో ఉన్న ఒక సాధువు ఈ కేకలు విని బయటి కొచ్చి ,తానుంటున్న గుడిసెలో తనతోపాటు ఉండమని ఆహ్వానించాడు .వెచ్చదనం కోసం లోపల  మంట  మండుతోంది  .

రామా గుడిసెలో చేరి జరిగిన విషయం సాధువుకు తెలియ జేశాడు .సాధువు కన్నీరు కారుస్తూ ”నువ్వు చాలా అదృష్టవంతుడివి నాయనా !గొప్ప మహానుభావుని దర్శించగలిగావు .నేనెందుకు ఇక్కడ ఉంటున్నానో తెలుసా ?ఏడేళ్ల క్రితం నేను కూడా నువ్వు జారిపోయిన ప్రదేశం లోనే రాత్రి 11 గంటలకు అంచునుండి జారిపోయాను .

నీకు కనిపించిన మహానుభావుడే  నన్నూ  ఆపన్నహస్తాలు అందించి రక్షించి ఈ గుడిసెకు చేర్చాడు .మళ్ళీ ఆయన దర్శనం నాకు కాలేదు .ఆయనను నేను ”సిద్ధ బాబా ”అని పిలుస్తాను .నిన్ను రక్షించిన చేతులే నన్నూ అప్పుడు రక్షించాయి ”అన్నాడు గద్గద స్వరం తో .

మర్నాడు స్వామిరామా ఆ చుట్టు ప్రక్క ప్రదేశాలన్నీ గాలించి చూశాడు .తాను  జారిన ప్రదేశం దగ్గర వెతికాడు .తాను  జారిన పాదపు గుర్తులు మాత్రమే కనిపించి గుర్తించాడు.ముసలాయన పద చిహ్నాలు లేవు.

ఇది చాలా ప్రమాదకరమైన అంచు అని గ్రహించాడు అందుకే ఆ అదృశ్య మహాత్ముడు ఆపన్న హస్తాలు అందించి కాపాడుతున్నాడు అని అర్ధం చేసుకొన్నాడు స్వామిరామా . తాను  బ్రతికి బయట పడటానికి ఆ సిద్ధబాబాయే కారణమని గ్రహించాడు ..దగ్గరే ఉన్న ఊళ్లోకి వెళ్లి అక్కడున్న వారిని కలిసి తన అనుభవం చెప్పాడు .

అక్కడి వారందరికీ తమకుటుంబాలలో పిల్లా పెద్ద అందరినీ  ప్రమాదాలనుంచి కాపాడే వాడు ఆ సిద్ధ బాబాయే  అనే నమ్మకం లో ఉన్నారని తెలుసుకొన్నాడు  .

ఇక్కడ సాధువుతో తానున్న గుడిసె ప్రసిద్ధ శివాలయానికి 100 గజాల దూరం లో మాత్రమే ఉంది . శివాలయాన్ని దట్టమైన ఫర్ వృక్షాలమధ్య కొంత ప్రదేశం ఖాళీ చేసి కట్టారు .అందుకే ఇక్కడ అద్భుత ఆధ్యాత్మిక తరంగ ప్రసారం జరుగుతుందని ఊహించాడు .

గ్రామస్తులను అడిగితె సిద్ధబాబా సుమారు 650 సంవత్సరాలక్రితం ఇక్కడ ఉండేవాడని నిరంతర మౌనంలో ఉన్నా  ఇక్కడి ప్రజలను సన్మార్గం లో నడిపించేవాడని తెలిసింది .ఆయన సిద్ధిపొందాక ఆ ప్రదేశం లో ఆరు అడుగుల చతురం లో గుడికట్టారని ,లోపల శివ లింగాన్ని ప్రతిష్టించారని ,అప్పటినుంచి ప్రతి మూడు నెలలకోసారి ప్రజలు వచ్చి కృతజ్ఞత పూర్వకంగా దర్శించిసిద్ధబాబా ను స్మరించి వెడతారని ,ఆసిద్ధ బాబాయే  తన ప్రాణ రక్షకుడని రామా గ్రహించాడు .ఈ ఆలయం దగ్గరే ఒక గదిలో స్వామిరామా చాలా నెలలు ఉండి యోగ,ధ్యానాలు చేశాడు .   

స్వామి రామా అక్కడ నుండి వెళ్లి పోయాక కొన్నేళ్ళకు అక్కడి బ్రాహ్మణులు ఆలయం శిధిలమై పోతోందికనుక శివాలయాన్ని ఇంకొంచెం పెద్దదిగా కడదామని ప్రయత్నం చేశారు ..కూలీలు వచ్చి గుడి ని పడ  గొట్టటానికి పలుగు పారలతో ప్రయత్నించారు …అడుగు లోతు  నుంచి చిన్న చిన్న పాములు అనేక రంగుల్లో కనిపించాయి .తవ్విన మట్టి తీసి పాముల్ని ఏరేసి మళ్ళీ లోపలి తవ్వారు .లోతుకు వెళ్లిన కొద్దీ పాముల సంఖ్య పెరిగి0దేకాని తగ్గలేదట.

దగ్గర గ్రామంలోని ఒక ముసలామె రోజూ సాయంకాలం వచ్చి ఆలయం లో దీపం వెలిగించి,మళ్ళీ మర్నాడు ఉదయం వచ్చి ఆర్పేస్తుందిట ఆమె ఇలా ఎన్నో ఏళ్లుగా భక్తితో చేస్తోందట .ఆమె రోజూ త్రవ్వేవారితో గుడిని కూల్చవద్దు ,దాన్ని మార్చే ప్రయత్నం చేయద్దు అని గోల చేసేది .కొత్త గుడి కట్టటానికి ఏర్పాటు చేయబడిన ఇంజనీర్ ఆమె మాటలను పట్టించుకొనే వాడు కాదు ..ఆరు రోజులు త్రవ్వాక పాములు అనంతం గా ఉన్నాయని  గ్రహించి త్రవ్వకం ఆపేశారు.

పోనీ శివలింగాన్ని త్రవ్వి పీకి పారేద్దామని ప్రయత్నం చేశారట .8 అడుగులు తవ్వారు .”అంబ” పలక లేదు యెంత లోతుకు తవ్వినా దాని మూలం ఎక్కడుందో తెలియ లేదట . కనుక పీకలేక తోక ఝాడించేశారు  .ఒక రోజు రాత్ర ఇంజనీర్ కు కలలో ఒక పొడవైన తెల్లగడ్డం ముసలి యోగి కనిపించి ”ఈ శివ లింగం అత్యంత మహిమాన్వితమైనది .దీన్ని కదిలించే ప్రయత్నం చేయద్దు .

ఆలయాన్ని పెంచి కట్టే ప్రయత్నమూ చేయద్దు ”అని చెప్పాడట .అంతే ఆ ప్రయత్నాలన్నీ ఆపేసి ఉన్న చిన్న గుడినే ఏ మాత్రమూ మార్చకుండా  రిపేర్ చేసి  లెంపలు వాయించుకొన్నారట .అందమైన ప్రకృతి  మధ్య విలసిల్లిన వెలసిల్లిన ఆరు శతాబ్దాల మహిత,మహిమాన్విత శివాలయం అది దానికే తారకేశ్వరాలయమనీ పేరుంది

ఇక్కడే శివుడు తారకాసురుని సంహరించాడని ఐతిహ్యం .

దీన్ని శివ సిద్ధ క్షేత్రమనీ పేరుకూడా ఉంది .తరువాతకాలం లో తాండ శివ విగ్రహ ప్రతిష్ట చేసి వసతులేర్పాటు చేసి ధర్మశాల కట్టించారు. 

శ్రీ శివ మహా పురాణము

🌴. విద్యేశ్వర సంహితా 🌴

అధ్యాయము - 25

🌻. రుద్రాక్ష మహాత్మ్యము - 6 🌻

భైరవో నవవక్త్రశ్చ కపిలశ్చ మునిస్మ్సృతః | దుర్గా వా తదధిష్ఠాత్రీ నవరూపా మహేశ్వరీ || 74

తం ధారయే ద్వామహస్తే రుద్రాక్షం భక్తి తత్పరః | సర్వేష్వరో భవేన్నూనం మమ తుల్యో న సంశయః || 75

దశవక్త్రో మహేశాని స్వయం దేవో జనార్దనః | ధారణాత్తస్య దేవేశి సర్వాన్‌ కామానవాప్నుయాత్‌ || 76

ఏకాదశముఖో యస్తు రుద్రాక్షః పరమేశ్వరి | స రుద్రో ధారణాత్తస్య సర్వత్ర విజయీ భవేత్‌ || 77

తొమ్మిది ముఖముల రుద్రాక్ష భైరవుని స్వరూపమనియు, కపిలమహర్షి యొక్క స్వరూపమనియు చెప్పబడినది. తొమ్మిది రూపములతో విలసిల్లు దుర్గా మహేశ్వరి దానికి అధిష్ఠాన దేవత (74).

అట్టి రుద్రాక్షను భక్తితో ఎడవ చేతియందు ధరించు మానవుడు సర్వ సమర్థుడగుటయే గాక, నాతో సమానుడగుననుటలో సందేహము లేదు (75).

ఓ మహేశ్వరీ! పది ముఖముల రుద్రాక్ష సాక్షాత్తుగా జనార్దనుని స్వరూపము. ఓదేవీ! దానిని ధరించు మానవునకు కోర్కెలన్నియూ ఈడేరును (76).

ఓ పరమేశ్వరీ! పదకొండు ముఖములు గల రుద్రాక్ష రుద్రుని స్వరూపము. దానిని ధరించు వ్యక్తి అంతటా విజయమును పొందును (77).

ద్వాదశాస్యం తు రుద్రాక్షం ధారయేత్కే శదేశకే | ఆదిత్యాశ్చైవ తే సర్వే ద్వాదశైవ స్థితాస్తథా || 78

త్రయోదశముఖో విశ్వే దేవాస్తద్దారణాన్నరః | సర్వాన్‌ కామానవాప్నోతి సౌభాగ్యం మంగలం లభేత్‌ || 79

చతుర్దశముఖో యో హి రుద్రాక్షః పరమశ్శివః |ధారయేన్మూర్ద్నితం భక్త్యా సర్వ పాపం ప్రణశ్యతి || 80

ఇతి రుద్రాక్ష భేదా హి ప్రోక్తా వై ముఖభేదతః | తత్తన్మంత్రాన్‌ శృణు ప్రీత్యా క్రమాచ్ఛైలేశ్వరాత్మజే || 81

పన్నెండు ముఖముల రుద్రాక్షను కేశముల యందు ధరించవలెను. ద్వాదశాదిత్యులు దాని యందు ప్రతిష్ఠితులై ఉందురు (78).

పదమూడు ముఖముల రుద్రాక్షలు విశ్వేదేవతల స్వరూపము. వాటిని ధరించు మానవునకు కోర్కెలన్నియూ, ఈడేరి, సౌభాగ్యము మంగళములు కలుగును (79).

పదునాల్గు ముఖముల రుద్రాక్ష పరమశివుని స్వరూపము. దానిని భక్తితో శిరస్సుపై ధరించినచో, పాపములన్నియూ నశించును (80).

ఓ పార్వతీ! ముఖముల సంఖ్యను బట్టి రుద్రాక్షలలో గల భేదములను నీకు వివరించితిని. ఆయా రుద్రాక్షలకు సంబంధించిన మంత్రములను భక్తితో క్రమముగా వినుము (81).

ఓం హ్రీం నమః (1),
ఓం నమః (2),
ఓం క్లీం నమః (3),
ఓం హ్రీం నమః (4),
ఓం హ్రీం నమః (5),
ఓం హ్రీం హుం నమః (6)
ఓం హుం నమః (7),
ఓం హుం నమః (8),
ఓం హ్రీం హుం నమః (9),
ఓం హ్రీం నమః నమః (10),
ఓం హ్రీం హుం నమః (11),
ఓం క్రోం క్షౌం రౌం నమః (12),
ఓం హ్రీం నమః (13),
ఓం నమః (14).

అనునవి పదునాల్గు మంత్రములు.

భక్తి శ్రద్ధాయుతశ్చైవ సర్వకామార్థ సిద్దయే | రుద్రాక్షాన్‌ ధారయేన్మంత్రై ర్దేవనాలస్య వర్జితః || 82

వినా మంత్రేణ యో ధత్తే రుద్రాక్షం భువి మానవః | స యాతి నరకం ఘోరం యావదింద్రాశ్చతుర్దశ || 83

రుద్రాక్ష మాలినం దృష్ట్వా భూతప్రేత పిశాచకాః | డాకినీ శాకినీ చైవ యే చాన్యే ద్రాహకారకాః || 84

కృత్రిమం చైవ యత్కించి దభిచారాదికం చ యత్‌ | తత్సర్వం దూరతో యాతి దృష్ట్వా శంకిత విగ్రహమ్‌ || 85

సాధకుడు భక్తి శ్రద్ధలతో గూడినవాడై, సర్వకామనలు సిద్ధించుట కొరకై, జూదము మొదలగు వ్యసనములను, సోమరితనమును వీడి, మంత్ర పూర్వకముగా రుద్రాక్షలను ధరించవలెను (82).

మంత్రము లేకుండా రుద్రాక్షలను ధరించు మానవుడు పదునాలుగు ఇంద్రుల కాలమును నరకములో గడుపును (83).

రుద్రాక్ష మాలను ధరించిన వ్యక్తి ని చూచినచో, భూత ప్రేత పిశాచ డాకినీ శాకినీ మొదలగు, ద్రోహమును చేయు ప్రాణులు తొలగిపోవును (84).

చేతబడి మొదలగునవి కూడా రుద్రాక్షలను ధరించువానికి దూరముగా పోవును (85).

SRI VAIDYANATH temple in Parali

If one is to draw a line between Kanyakumari and Ujjain, Parali village can be clearly seen on that line. This village is located on the slopes of Meru or Naganarayana Mountain. Parali is an ancient village located near three rivers, Brahma, Venu and Saraswati, because of the presence of one of the twelve JyotirLingas of Shankara, it has become famous. This village is also known as Kantipur, Madhyarekha Vaijayanti or Jayanti. It is 26 kilometers from Ambejogai in the Beed district.

However, there are references to "Baidyanatham chithabhoomau" in Shiva MahaPuran KotiRudra Samhita 1/21-24 in which the location is identified as"chidabhoomi" - which is possibly the ancient name of Deoghar. In the longer version of the "stotram", there is more explicit reference viz. Parli Vaidyanath Jyotirlinga temple

Poorvothare prajwalika nidhane
sada vasantham girija sametham
surasuraradhitha padapadmam
srivaidyanatham thamaham namami

This stotra suggests that Vaidyanath jyotirlinga is located at Prajwalika Nidhanam (meaning funeral place i.e., chithabhoomi) in the North-Eastern part of the country. Deoghar is far located in east compared to Parli which is in west central part of the country. Also Chidabhoomi indicates that, in olden days, this was a funeral place, where corpses are burnt and post-death ceremonies were performed. )

History of Parali Vaidhyanath jyothirlinga temple

Yogeshwari of Ambejogai was married to Lord Vaidyanatha of Parali. But by the time the marriage party reached, the auspicious time of the wedding had passed. As a result the people of the marriage party turned into stone statues. Yogeshwari was waiting away from Parali.

This is one story that is frequently heard there.

When the Gods and Demons made their combined effort in Amrit Manthan (Churning for Nectar), fourteen gems emerged. There were Dhanwantari and Amrit Ratnas in it. When the Demons rushed to grab Amrit, Lord Vishnu hid the Amrit and Dhanwantari in the Shiva Linga of Lord Shankara. Just as the Demons tried to touch the Linga, flames started emanating from the Linga. The scared Demons ran aay. But when devotees of Lord Shankara touched the Linga, there was a free flow of Amrit from the same. Even today, devotees touch the Shiva Linga as a part of taking Darshan. Here, there is no discrimination between caste, creed or color. Anyone can come and visit this place. As the Lingamurthy is supposed to have Amrit and Dhanvantari, it is also known as Amriteshwar and Dhanvantari.

“Vaidyabhyam Poojitam Satyam, Lingametat puratamam
Vaidyanathamiti prakhyatam Sarvakamapradayakam”.

The mountains and jungles and the rivers, are full of useful medicinal herbs. That is why Parali JyotirLinga is also known as Vaidyanatha.

It is here that Lord Vishnu successfully helped the Devas to obtain Amrit. Therefore, this place is also known as ‘Vaijayanti”.

Once the Demon King Ravana went to Kailasa mountain and did a severe penance to please Lord Shankara. Put up with cold, heat, rains and fine and even then when Lord Shiva did not appear before him, he began to cut his head off in order to offer it to the ShivaLinga. Then the Lord appeared after Ravana tried to offer his tenth head. He restored all of Ravana’s heads and granted him boons. Ravana expressed his desire to take Lord Shiva to Lanka as a boon. He said, “I want to take you to Lanka”. Shankara, who is very soft hearted to His devotees, agreed to accompany Ravana to Lanka. He told Ravanan, “You must carry my Linga with care and devotion, but do be careful not to put it down on the earth until you reach your destination, or else, it will stay at whichever place you put it down” Shiva cautioned.

Ravana began the journey homeward carrying the Shivaling. On the way, he wanted to relieve himself by urination. He bid a cowherd boy to hold the

Linga while he relieved himself. The cowherd was not able to bear the weight of the Linga and when he could no longer hold it, he put it down on the earth. And the Shiva Linga put there stayed as Lord Shiva already ordained and came to be known as Vaidyanatheswar.

Here, the gods were sad about Ravana taking away Shiva to his Lanka. They requested saint Narada to do something. Narada met Ravana and said to him by way of praising his penance and Tapas. “You made a mistake in trusting Shiva. Believing Shiva’s word was wrong. Go to him and slander him and get your way. Go to Kailasa and move it entirely. Your success will be gauged by your art of moving Kailasa from there”. Ravana was tricked into believing Narada. Ravana promptly carried out Narada’s bidding. Lord Shiva saw the ego driven mischieves rAvaNa and told him: “A unique power is soon going to born which will destroy your pride in the strength of your arms”. Narada informed the Gods of these tidings and his success in his mission. The gods were relieved and were happy. In the meanwhile, Ravana too was happy with the boon he received from Lord Shiva. He returned and was in a trance and was under the influence of Shiva’s mythical power. He was heady and drunk with power. He decided to conquer the entire universe. To subdue his ego only God had to descend on the earth in the Avatar of Rama. Parali Vaidyanath Jyotirling mandir

Near Parali Village, the temple is built with stones on a high mound. The temple is surrounded on all four sides by strong walls. The insides have corridors and a courtyard. Outside the temple there is huge Deep Stambh or pillar. The main gate or the Mahadwar has a Minaret nearby. It is called a Prachi or Gawaksha, i.e., window. With the help of the location of these special prayers are held for Sun God, based on the sunrays falling through these windows, directly on to the Lingamurthy.

There is a strong, wide staircase to enter the Temple. It is called ‘Ghat’. The old Ghat was built in the year 1108.

The inner portal of the temple and the court hall are both of the same size. Therefore, the deity’s Darshan has to be done from the courtroom itself. No other place has this type of arrangement. At other places, the inner portal or the Garbhagriha is visually deep.

The Lingamurty at Vaidyanath is made of Shaligram stone. It is beautiful and very smooth and is in a benevolent attitude. On all the four sides of the temple, Nanda Deeps (lights) keep burning.

Vaidyanath temple was renovated in the year 1706 AD, by Shiva devotee Ahalyadevi Holkar. She obtained some special stones from the nearby mountain range of Trishula Devi range, which is close to Parali. This place was Ahalyadevi’s favorite.

Late Nanarao Deshpanda built the wonderful court hall of the temple. The artisans were brought from the village and with the help of the devotees. A Rama Rajeshwar Mahadev Temple too is built in memory of them near to the Vaidyanath temple. With in the premises of the Vaidyanath temple itself, there are eleven more temples for Shiva. The Veerashaiva Lingayats consider Vaidyanath Temple as the best.

Srimant Pershwa donated a large piece of land as an endowment to the temple commission. Today this establishment works through a committee. Several auspicious events are arranged here. Travelers can stay here in comfort.

Just as Parali is a place of pilgrimage for Shiva devotees, it is also a meeting point for Hari Hara. In this mixed holy place, Lord Krishna’s festivals too are celebrated along with Lord Shankara’s festivals, with great festivity. The water from the Harihar Teerth is brought for the daily worship of Vaidyanath. Every Monday devotees gather here in great numbers.

On Chaitra Padva, Vijayadashani, Tripuri Pournima, Maha Shivaratri and Vaikunth Chaturdashi, big celebrations take place. During these celebrations, there is no distinction between Bel and Tulsi. Mahadev is offered Tulsi leaves and Vishnu is offered Bel leaves. This unique practice is seen only in Vaidyanath. During the rainy season (Sravan) worship of Vaidyanath, the entire area of Parali echoes with the chanting of Rudrabhisheka Mantrochchar. The regular Puja is also done with great devotion and dedication.

Markandeya, obtained his boon of life here in Parali from Vaidyanatha. This story is from Shivapuran, Markandeya was not blessed with a long life. Yama wanted to take his life in accordance with the time of Markandeya’s life. But Shiva released him from imminent death and from Yama. A pond is named after him. It is here that this happened.

The story of Satyavan and Savitri too is based in Parali this holy place. On the Narayan mountain, the Vata Vriksh or Banyan tree of Savitri’s story, is still here to be seen. There is a temple of Vateshwara there.

King Sriyal and Queen Changuna’s dear son Chilia, came to life due to the kindness of Lord Shiva in Parali Vaidyanath.

Lord Ganesha’s idol without the usual trunk and in a sitting posture like a body builder can be seen here.

Great saints like Vakrebua, Dhundiraj, Yamaraj, Vishweswar, Guru Lingaswamy lived here. Their holy touch has made Parali even holier. It is a place of pride for Maharashtra.

SRI MAHAKALESHWAR -(mahakal) in Ujjain

On the banks of river Kshipra, the city of Ujjain exists in Madhya Pradesh. It is also known as Indrapuri Amaravati, and Avantika. Because of the number of golden towers of several temples, this town is also known as “Swarna Sringa.”

One of the seven cities of deliverance or salvation, Avantika Nagar has 7 Sagar Teerthas, 28 teerthas, 84 SiddhaLingas, 25-30 SivaLingas, Ashtabhairav, Ekadasa Rudrasthana, temples for hundreds of deities, Jalakund and monuments are there.


Story Behind the TEMPLE : 

Once there lived a Brahman who had four sons, who were all devotees of Siva. The wicked demon king Dushan came to Avantika after attaining a boon from Lord Branhma and started torturing the erudite Brahmanas of Avantika. But the Brahmanas who were very engrossed in their worship of Shiva did not even flinch.

The demon king sent all four of his henchmen with the orders that they have to ensure that no Vedic Dharmanushtan activities are to take place. The harassed people came running to the Brahmans seeking help. The Brahmanas assured the people and pacified them. They immediately started praying to Lord Shiva.

Meanwhile, just as the Demon king tried to attack the Brahmanas, the earth would split open near the Parthiv Murty with a loud noise and huge crater would form there. In this manner, Siva assumed the colossal form of Mahakal and appeared. He ordered the wicked Demon from going anywhere near the Brahmanas. But the wicked Demon king did not pay heed. As a result, Siva burnt him to ashes with just one grunt. Seeing Lord Siva in this Avatar, Brahma, Vishnu and Indra and other Devas came down and prayed to the Lord and pleased Him.


The grandeur of Mahakaleswar is indescribable. Chandrasena, the king of Ujjain was not only a scholar, but also a staunch devotee of Lord Siva. Once his friend Maheswari’s follower Manibahdra gave him a beautiful gemstone called Sundara Chintamani. It shone so bright and beautiful when Chandrasen wore it on his neck, that he looked even more glorious than the celestial gods. It would make even them feel jealous. Once, some kings went and asked Chandrasen to part with the jewel and Chandrasen promptly refused to do so. This angered the kings, who in turn attacked Chandrasena’s kingdom.


When Chandrasena realized that he was surrounded by the enemy he sought the help of Mahakal. Bhagawan Shiva was pleased with his prayers and showed him a solution for his problem. Just then, by chance, a Brahman woman wandered near Mahakal, carrying her child with her, and suddenly became a widow. An illiterate boy once saw the king performing Puja in the stone and installed it in his empty house. He imagined it to be an incarnation of Shiva and started worshipping it. The boy became so engrossed in prayer and chanting, that he even forgot all about food.

When his mother went to call him, any number of calls had no affect on him. He was silently praying. Angered by this, the mother who was still bound by worldly love, threw away the SivaLinga. She destroyed all the thing of worship. The boy was very sad at what his mother had done. He started to pray to Shiva with his entire concentration. Siva was not long in coming to the rescue of his devotee.

This stone SivaLinga which was brought by the son of a cowherd soon became adorned with gemstones and turned into a JyotirLinga. After singing in praise of Lord Siva, when the boy returned to his house, he was amazed to find a beautiful palatial home instead. Thus, with the Grace and Blessings of Lord Siva, the boy became rich and led a very happy life. Mahakaleshwar Jyotirling Temple, Ujjain

In the mean time, the enemy kings who attached ceased Chandrasena’s empire, began to fight among themselves. They began to say king Chandrasena is a Siva devotee and ujjain itself is the city of Mahakal. It is therefore, impossible to anyone to win it. They then decided to extend a hand of friendship to king Chandrasena and together they all worshipped Mahakal.

At that time, the Vanara King Hanuman appeared there. He told the kings that only Siva could grant salvation to mankind and nobody else. Siva can be pleased with worship done even without chanting any mantras. The example of the son of cowherd is for us. Then Hanuman looked at Chandrasena with eyes filled with affection and benevolence and disappeared.

Historic glory of Ujjain

The Adyapeetha i.e., is the foundation of Sanskrit learning, ethics, knowledge or science and art had their initiation at this place. It is indeed the Triveni Sangam or learning of the three great things. The greatness of Ujjain city was enhanced by the Maurya kings as well as other dynasties. The great emperor Vikramaditya who began new era by starting a new way of counting the years, made Ujjain his capital.

It is here that Raja Bhartrihari wrote his great epics (love stories) Virat Katha, neeti Sataka, the love story of Pradyot Princess Vasavadatta and Udayan. The beauty of this city found a pride of place in the descriptions of a great many poets and writers who song its praise. At the auspicious time at dawn, the women of this town sprinkled vermillion water in their courtyards and decorated them with Rangoli designs.

In the Mahakal Shiv temple located in Ujjain on the banks of River Kshipra, at 4 AM puja is performed. After Abhishek, Chitabhasm (Ash of cemetery) is applied all over Mahakal.

According to classics, Chitabhasm (human ash) is considered as unholy and inauspicious. If any one even touches it by mistake, one is required to bathe in order to be purified. But this very ash becomes holy, by merely touching the body of Mahakal, because Siva is Nishkam or lust-less. He is not touched by material desires. That is why Shiva is Mangalmay or auspicious.

Thus Shiva is auspicious and beautiful. Avanti Nagar is Shiva’s favorite town. Those who visit the Mahakal temple and take a darshan, will never be touched by sorrows even in their dreams. Those who pray for whatever they desire to the Mahakal JyotirLinga would be granted all his/her wishes. They would attain salvation.